Pamięć i godność. O poezji Jana Polkowskiego, Kudyba W.

Niektóre, upowszechnione dzięki Internetowi biogramy Jana Polkowskiego, spychając w cień literackie dokonania pisarza, eksponują piękną kartę, jaką opozycjonista zapisał w niezależnym ruchu wydawniczym przed 1989 r. – najpierw (w latach siedemdziesiątych) jako działacz Studenckiego Komitetu Solidarności, od 1981 r. jako redaktor podziemnych wydawnictw (KOS, a następnie ABC) i czasopisma „Sygnał”.

Dziś, gdy sytuacyjny, społeczno-polityczny kontekst „poezji stanu wojennego” oddala się bezpowrotnie, gdy patrzymy na nie uwolnieni od obowiązku dostrzegania w nich portretu lat wojskowego reżimu, wyraźniej niż wcześniej dostrzegamy specyficzny rys postawy Jana Polkowskiego: skłonność do refleksji, do mozolnego poszukiwania sensu ukrytego w zawiłych meandrach historii. Codzienność trudnych lat osiemdziesiątych – uwikłanie w bolesną rzeczywistość państwowej opresji, szare dni dogasającego PRL-u – wszystko to, co kiedyś skłonni bylibyśmy uznawać za podstawowy obiekt zainteresowania poety, jest być może u niego tylko tłem dla uniwersalnego dramatu ludzkiego bycia-w-świecie.

(Wojciech Kudyba – fragmenty rozdziału I)

Książka Wojciecha Kudyby jest całościowym ujęciem poezji Jana Polkowskiego, ukazanej jako wybitne osiągnięcie artystyczne, będące dziełem sztuki, a zarazem przejmującym zapisem świadka historii. Polkowski okazuje się poetą, który potrafi poddać analizie i refleksji los nie tylko swój, lecz także wspólnot, do których przynależy: rodziny i narodu. Kudyba kompetentnie i przekonująco, a nierzadko odkrywczo pokazuje, że doświadczenie historyczne modeluje kształt tej poezji tematycznie i artystycznie.

Książka Wojciecha Kudyby Pamięć i godność. O poezji Jana Polkowskiego bez wątpienia zasługuje na publikację w serii „Literatura i Pamięć”. Jest to akademicki esej, który bardziej wymagających odbiorców zadowoli nowymi ujęciami interpretacyjnymi i perspektywą filozoficzną, a dla szerokiego grona czytelników będzie stanowić dobre wprowadzenie do twórczości Jana Polkowskiego.

(z recenzji dr. hab. Tomasza Garbola)